Onrust
Gedragsproblemen zoals onrust door vechten en springgedrag (het bespringen van andere beren als onderdeel van seksuele gedragingen) komen bij niet-gecastreerde beren meer voor dan bij borgen (gecastreerde beren). Onderstaande onderzoeken maken een goede aanzet naar oplossingen.
Onderzoek Berenmanagement en gedrag
Uit onderzoek over onrust in de stal bij het mesten van beren zijn verschillende opvallende conclusies gevormd.
Het onderzoek is uitgevoerd bij een
Comfort Class stal
in Raalte, bij twee bedrijven van
de Hoeve B.V. en op het
varkensproefbedrijf in Sterksel.
Tijdens deze studie zijn gedragswaarnemingen vastgelegd door middel van video-opnames. En door te tellen hoeveel dieren in het hok staan (als maat voor activiteit), liggen, zitten, eten en met de kop tegen een ander varken staan (als maat voor springgedrag).
Conclusies
De conclusies uit het onderzoek naar berenmanagement en gedrag zijn dat beren vaker springgedrag vertonen dan borgen. Dat het springgedrag vooral stijgt tijdens de laatste maand van de vleesvarkensfase.
Mogelijk afleidingsmateriaal zoals stro in het hok geven vermindert het springgedrag niet. Ook een extra voerbak in het hok zetten vermindert het springgedrag niet. Een dummy-beer in het hok zetten verminderd het springgedrag ook niet.
Onderzoek Praktijkervaringen berenhouden
Het onderzoek Praktijkervaringen Berenhouden is uitgevoerd voor de Animal Science Group door middel van een telefonische enquete. Het onderzoek richt zich op vier problemen bij beren houden; onrustig, dekken, vechten en staartbijten.
De figuren 1 en 2 geven overzichten van de antwoorden van varkenshouders op de vragen of er respectievelijk gedragsproblemen en gezondheidsproblemen bij beren voorkomen.
 |
| Figuur 1: Het voorkomen (nooit, soms, regelmatig of vaak) van gedragsproblemen bij beren |
Uit figuur 1 blijkt dat de helft van de varkenshouders het dekken door beren soms als probleem ervaart en nog eens 33% dit zelfs regelmatig tot vaak ziet als een probleem. Voor het onrustig zijn van de beren geldt een vergelijkbare verdeling, al zijn er wat minder varkenshouders die dit regelmatig tot vaak een probleem vinden. 25% van de varkenshouders ziet vechten soms als een probleem, een enkele varkenshouder ervoer vechten als een regelmatig voorkomend gedragsprobleem. Staartbijten werd door 10% van de varkenshouders soms als een probleem ervaren.
Voor gedragsproblemen bij beren gaven een aantal varkenshouders aan dat, indien er problemen ontstonden, dit zich dan meestal aan het einde van de mestperiode afspeelde.
 |
| Figuur 2: Het voorkomen (nooit, soms, regelmatig of vaak) van gezondheidsproblemen bij beren |
Gezondheidsproblemen bij het houden van beren (figuur 2) werd door een de meeste varkenshouders niet als een probleem gezien. 10 tot 30% van de varkenshouders had soms gezondheidsproblemen bij beren en dan ging het vaak om kreupelheden en huidbeschadigingen. Slechts een paar varkenshouders zagen regelmatig gezondheidsproblemen (kreupelheden, huidbeschadigingen en uitval) bij hun beren.
Factoren die een rol spelen bij onrust
Uit het onderzoek bleek dat huisvesting en wel of niet gemengd opleggen van beren en zeugen geen significant effect op onrust heeft.
Wel bleek er een effect van rassenkeuze op staartbijten. Van de zeugenlijn hebben varkenshouders met een zuivere York zeugenlijn relatief meer last van staartbijten dan varkenshouders met andere rassen (P=0,05).
Van de berenlijnen hebben varkenshouders met een York eindbeer relatief minder last van vechten dan varkenshouders met andere berenlijnen (P<0,05).
Verder bleken er er geen significante verbanden tussen zeugenlijnen of berenlijnen en het voorkomen van gedrags- of gezondheidsproblemen.
Praktijkvoorbeeld
In de praktijk blijkt de onrust in de stal vaak erg mee te vallen. Zo ook op het bedrijf van
Mark van Heumen.
Ervaringen met het houden van beren
In september 2010 is een bijeenkomst gehouden met varkenshouders die sinds korte of langere tijd beren houden en met twee experts die veel op bedrijven met beren komen. Doel van deze bijeenkomst was het inventariseren van ervaringen van varkenshouders met het houden van beren. De ervaringen met het houden van beren zijn wisselend. Sommige varkenshouders zien veel ongewenst gedrag bij de beren. Andere varkenshouders zien dit vrijwel niet. De ervaringen en aanbevelingen van de varkenshouders en experts zijn vertaald naar tips en aanbevelingen voor varkenshouders die beren houden of gaan houden en zijn gepubliceerd in de flyer
"Houden van beren: een vak apart". Het toepassen van de genoemde aanbevelingen wil niet zeggen dat er geen problemen op zullen treden bij het houden van beren. Ze leveren echter wel een bijdrage aan een succesvolle overschakeling van borgen op beren.
Bron: Onderzoek Berenmanagement en gedrag; Carola van der Peet, Boerderij, Onderzoek Praktijkervaringen berenhouderij; Animal Science Group
